Uluslararası Örgütler

İnan RÜMA

NELER ÖĞRENECEĞİZ?

  • Uluslararası örgütlerin tanımlanması
  • Uluslararası İlişkiler kuramlarının uluslararası örgütlere bakışı
  • Uluslararası örgütlerin tarihsel evrimi
  • Uluslararası örgütlerin dünya siyasetindeki işlevleri: Barış, kalkınma, insan hakları, çevre
  • Sivil toplum kuruluşları
  • Küresel yönetişim

Seçilmiş metin: Uluslararası örgütlerin çalışmaları

Resmi kurumsallaşma: Şartlar, tüzükler, oylama biçimleri, yapı vb. gibi daha ziyade uluslararası hukuk kavramları.

Kurumsal süreçler: Uluslararası Örgütler içindeki fiili karar alma süreçleri ve bu çerçevede üye devletlerin davranışları, liderlikler, bürokrasi.

Uluslararası örgütlerin rolleri: Örgütlerin ulusal, uluslararası ve küresel sorunlardaki rolleri. Örneğin, barışı koruma, silahsızlanma, kalkınma, yoksulluk, insan hakları ve bu bağlamda, meşruiyet, etkinlik, gündem oluşturma, siyaset eşgüdümü.

Uluslararası rejimler: İdari düzenlemeler, normatif, devlet siyasetleri, örgütsel roller, uluslararası İişbirliğinin içerik, biçim ve sınırları.

Çatışma ve işbirliği: Dünya siyasetine damgasını vuran bu iki süreçte bu örgütlerin halleri.

Kaynak: Kratochwill ve Ruggie, 1986:753-775

Seçilmiş metin: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin işleyişi ve reform önerileri

Güvenlik Konseyi onbeş üye devletten oluşur. Bu devletlerin beşi daimi üyelerdir ve veto hakları vardır. Veto hakkı olan beş daimi üye Amerika Birleşik Devletleri, Rusya (Sovyetler Birliği’nin ardılı olarak), Britanya (İngiltere), Fransa ve Çin Halk Cumhuriyeti’dir. Diğer on üye daimi değildir ve iki yıllığına Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından seçilirler.

Güvenlik Konseyi uluslararası barış ve güvenliğin korunmasından sorumludur. Barış ve güvenliğe tehdidin olup olmadığına ve uygulanacak önlemlere karar verir. Tehdidi oluşturan tarafların barışçıl çözüm çağrılarına nasıl mukabele ettiğine bağlı olarak bu kararlar çeşitli yaptırımlar ve hatta askeri güç kullanımı içerebilir. Kararları tüm üye devletler için bağlayıcıdır.

Güvenlik Konseyi’nin yapısı İkinci Dünya Savaşı sonucundaki jeopolitik dengeyi yansıtmaktadır.

Bu yapının günümüz koşullarına uygun olmaması çeşitli reform önerilerine neden olmuştur. Temel eleştiri Konsey’in bu haliyle temsil gücünün düşüklüğü ve meşruiyetinin azlığıdır. Örneğin, Birleşmiş Milletler içinde ilgilenilen konuların önemli bölümü Afrika ile ilgiliyken, Afrika’nın Güvenlik Konseyi’nde daimi üye olarak temsili yoktur.

Bu bağlamda, daimi üyelerin sayısının arttırılması gündeme gelmektedir. Örneğin İkinci Dünya Savaşı sonrası yenik faşist ülkeler olsa da güncel dünya siyasetinde küresel sistemle uyumlu başarılı demokrasiler ve ekonomiler haline gelen Almanya ve Japonya; veya Brezilya ile Hindistan gibi yükselen güçlerin de daimi üye olabilecekleri ifade edilir. Veyahut, bölgesel temsil gerekliği vurgulanır ve Afrika veya Latin Amerika gibi coğrafi bölgelerin veya gelişmekte olan ülkeler gibi grupların da daimi temsili olması gerektiği tartışılır. (Guardian, 2013) http://www.un.org/News/Press/docs/2013/ga11450.doc.htm

ÖNEMLİ WEB SİTELERİ

Birleşmiş Milletler. http://www.un.org/

Birleşmiş Milletler Enformasyon Merkezi. http://www.unicankara.org.tr/v2/pages/haberler.php#.U85ctEI7BXk

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi. http://www.un.org/en/sc/

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu. http://www.un.org/en/ga/

Birleşmiş Milletler Barış ve Güvenlik Etkinlikleri. http://www.un.org/en/peace/

Birleşmiş Milletler Kalkınma Etkinlikleri. http://www.un.org/en/development/

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. http://www.undp.org/content/undp/en/home.html, http://www.tr.undp.org/content/turkey/en/home.html

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı. http://unctad.org/en/Pages/Home.aspx

Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi. http://www.un.org/en/ecosoc/, http://www.unicankara.org.tr/today/3.html

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi. http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/HRC/Pages/HRCIndex.aspx

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu. http://www.unesco.org.tr/

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği. http://www.unhcr.org.tr/

IMF, Uluslararası Para Fonu. http://www.imf.org/external/index.htm

Dünya Bankası. http://www.worldbank.org/, http://www.worldbank.org/en/country/turkey

Gıda ve Tarım Örgütü. http://www.fao.org/home/en/

Dünya Sağlık Örgütü. http://www.who.int/en/

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı. http://www.osce.org/

ÖNEMLİ OKUMALAR

Archer, C (2001), International Organizations, Londra, Routledge.

Ateş, D (2012), Uluslararası Örgütler, Bursa, Dora.

Hasgüler, M, ve M. Uludağ (2007), Uluslararası Örgütler, İstanbul, Alfa.

Hurd, I (2011), International Organizations: Politics, Law, Practice, Cambridge, Cambridge University Press

Karns, M.P ve K. A. Mingst (2010), International Organizations: The Politics and Process of Global Governance, Boulder, Lynne Rienner

Pease, K. K. S (2003), International Organizations: Perspectives on Governance in the Twenty-First Century, New Jersey, Prentice-Hall.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Archer, C (2001), International Organizations, Londra, Routledge.

Armaoğlu, F (1992), 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, Cilt I: 1914-1980, Ankara, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Arsel, M (2011), “Fuelling Misconceptions: UNEP, Natural Resources, the Environment and Conflict”, Development and Change, 42/1:448-457.

Ateş, D (2012), Uluslararası Örgütler, Bursa, Dora.

Barnett M. ve M. Finnemore (2004), Rules for the World: International Organizations in Global Politics, Ithaca, Cornell University Press.

Barnett, M ve M. Finnemore (1999), “The Politics, Power, and Pathologies of International Organizations,” International Organization, 53/4:699-732.

Barnett, M ve M. Finnemore (2004), Rules for the World: International Organizations in Global Politics, New York, Cornell University Press.

Başak, C (2012), Uluslararası Örgütler, Ankara, Seçkin.

Bennett, L. R. (1995), International Organizations, Principles and Issues, New Jersey, Prentice-Hall.

Claude, I (1964), Swords Into Plowshares: The Problems and Progress of International Organization, New York, Random House.

Cox, R.W. (1987), Production, Power and World Order, Social Forces in the Making of History, New York, Columbia University Press.

Finnemore, M. ve K. Sikkink (1998), “International norm dynamics and political change” International Organization, 52/4: 887-917.

Fotopoulos, T (2002), “New World Order and NATO’s War against Yugoslavia”, New Political Science, 24/1: 73-104.

Goodrich, L. M. (1947), “From League of Nations to United Nations”, International Organization, 1/1: 3-21.

Goulding, M (1993), “The Evolution of United Nations Peacekeeping”, International Affairs, 69/3: 451-464.

Guardian (2013), “Reforming the UN security council: mañana, mañana”, 6 Mayıs 2013.

Guardian (2014), “Russia and China veto UN move to refer Syria to international criminal court”, 22 Mayıs 2014.

Gündüz, A (1998), Milletlerarası Hukuk:Temel Belgeler, Örnek Kararlar, İstanbul, Beta.

Hasgüler, M ve Uludağ, M (2012), Uluslararası Örgütler, İstanbul: Alfa.

Heywood, A (2011), Küresel Siyaset, Ankara, Adres Yayınları.

Hobsbawm, E (2002), The Age of Revolution: Europe: 1789-1848, Londra, Abacus.

Hurd, I (2011), International Organizations: Politics, Law, Practice, Cambridge, Cambridge University Press.

Ivanova, M (2010), “UNEP in Global Environmental Governance: Design, Leadership, Location”, Global Environmental Politics 10/1: 30-59.

Ivanova, M (2012), “Institutional design and UNEP reform: historical insights on form, function and financing”, International Affairs 88/3: 565-584.

Karagül, M (2011), Uluslararası İktisadi Örgütler ve Azgelişmiş Ülkeler, Ankara, Nobel.

Karluk, R (2007), Küreselleşen Dünyada Uluslararası Kuruluşlar, İstanbul, Beta.

Karns, M.P ve K. A. Mingst (2010), International Organizations, The Politics and Process of Global Governance, Boulder, Lynne Rienner.

Keohane, R (1995), “International Institutions: Two Approaches”, J. D. Derian (der), International Theory Critical Investigations, New York, New York University Press.

Kratochwil, F ve J. G. Ruggie (1986), “International Organization: A State of the Art on an Art of the State”, International Organization, 40/4: 753-775.

Mearsheimer, J (1995), “False Promise of International Institutions”, International Security, 19/3: 5-49.

Mingst, K.A (2014), “UNDP”, Encyclopedia Britannica.

Murphy, C (2000), “Global Governance: Poorly Done and Poorly Understood”, International Affairs, 76/4: 789-803.

Pazarcı, H (1999), Uluslararası Hukuk, Ankara, Turhan.

Pease, K.K.S (2003), International Organizations: Perspectives on Governance in the Twenty-First Century, New Jersey, Prentice-Hall.

Pevehouse, J, T. Nordstrom ve K. Warnke (2005) “Intergovernmental Organizations”, P. F. Diehl (der) The Politics of Global Governance, Boulder, CO, Lynne Rienner.

Rourke (2008), John T., International Politics on the World Stage, New York, McGraw Hill.  RT 2014, “French proposal for UN reform could fracture international system”, 4 Nisan 2014.

Sur, M (2000), Uluslararası Hukukun Esasları, İstanbul, Beta.

Viotti, Paul R., Kauppi, Mark V. (2006), International Relations and World Politics, New Jersey, Prentice Hall.

Volgy, T, E. Fausett, K. A. Grant ve S. Rodgers (2008), “Identifying Formal Intergovernmental Organizations”, Journal of Peace Research, 45/6: 837-850.

Wallace, M ve J. Singer (1970), “Intergovernmental Organizations in the Global System, 1815-1964: A Quantitative Analysis”, International Organization 24/2: 239-287.

Wallach, J. R. (2005). “Human Rights as an Ethics of Power,” Human Rights in the “War on Terror, Richard Ashley (der) Wilson, Cambridge: Cambridge University Yayınları,

Wendt, A (1999), Social Theory of International Politics, Cambridge, Cambridge University Press.

Winks, R.W ve J. Neuberger (2005), Europe and the Making of Modernity: 1815-1914, Oxford, Oxford University Press.