Batı Merkezcilik ve Postkolonyalizm

Özlem TÜR (Doç. Dr.)
Çiğdem AYDIN KOYUNCU

NELER ÖĞRENECEĞİZ?

  • Toplumsal cinsiyet kavramı
  • Feminist düşüncenin ortaya çıkışı, gelişimi ve Uluslararası İlişkiler alanına yansımaları
  • Feminist yaklaşımların Uluslararası İlişkilerin temel kavram ve kuramlarına yönelik eleştirileri
  • Uluslararası İlişkilere yönelik farklı feminist yaklaşımlar
  • Uluslararası İlişkilerde feminist yaklaşımların sorunları ve disipline katkıları

Seçilmiş metin: Morgenthau’nun feminist bir okuması mümkün mü?

Tickner, Morgenthau’nun (1967) Politics Among Nations adlı eserinde açıkladığı gerçekçilikile ilgili altı prensibini feminist bakış açısıyla yeniden formüle ederek gerçekçiliğe ilişkin temel birtakım eleştiriler getirmektedir (Hutchings, 2008: 100). Öncelikle Morgenthau’nun “nesnellik” kavramını ele alan Tickner, bunun kültürel olarak erkeklik temelinde gelişen bir kavram olduğunu ve insan doğasının objektif kuralları olarak belirtilenlerin aslında yanlı (erkeklik temelli) olduğunu, oysaki insan doğasının hem maskülen hem de feminen özelliklerinin bulunduğunu belirtmektedir. İkinci prensip çerçevesinde Tickner, “ulusal çıkar” kavramını ele almakta ve bunun çok boyutlu bir kavram olarak sadece güç ile açıklanamayacağını, çünkü günümüz küresel dünyasında ulusal çıkarların, nükleer savaş, ekonomik gelişme, çevresel tahribat gibi birbirine bağlı küresel sorunların çözümü çerçevesinde sıfır toplamlı sonuçlardan çok işbirliğine dayalı olarak gelişmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Üçüncü olarak ‘güç’ kavramının, evrensel olarak geçerli baskın ve maskülen özelliklere sahip anlamıyla değil, feminenlikle de ilişkili yönleri bağlamında ele alınması üzerinde durmaktadır. Ayrıca Tickner, politik eylemlerden ahlâki değerleri ayırmanın imkânsız olduğunu, bütün politik eylemlerin ahlâki anlamlarının da bulunduğunu, amaç çatışmanın azaltılması ise ortak noktalarda buluşmak gerektiğini, kamu alanının kendi başına özerk bir alan olmadığını ve kadının katılımını dışlayan bir alan olmasından dolayı da sorgulanması gerektiğini belirtmektedir. Son olarak da politik özerkliği reddederek, özerkliğin Batı kültürlerinde maskülenlikle bağlandığından bu yana disiplinin dünya görüşünün de maskülen bir yapıya dayandığını ve kadınların ilgi ve katkılarını da içeren bir politik özerkliğin tanımlanması gerektiğini vurgulamaktadır (Tickner, 1991: 37).

ÖNEMLİ OKUMALAR

Donovan, J (2007), Feminist Teori, İstanbul, İletişim Yayınları.

Enloe, C (2003), Muzlar, Plajlar ve Askeri Üsler-Feminist Bakış Açısından Uluslararası Siyaset, İstanbul, Çitlembik Yayınları.

Enloe, C (2006), Manevralar - Kadın Yaşamının Militarize Edilmesine Yönelik Uluslararası Politikalar, İstanbul, İletişim Yayınları.

Grant R. ve K. Newland (der) (1991), Gender and International Relations, Bloomington, Open University Press and Indiana University Press.

Steans, J (1998), Gender and International Relations-An Introduction, New Jersey, Rutgers University Press.

Sylvester, C (2002), Feminist International Relations-An Unfinished Journey, Cambridge, Cambridge University Press.

Tickner, J. A. (1992), Gender in International Relations, Feminist Perspectives on Achieving Global Security, New York, Columbia University Press.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Aydın, M (1996), “Uluslararası İlişkilerde Yaklaşım, Teori ve Analiz”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 51/1:71-114.

Berg, A ve L. Merete (1995) “Feminism and Constructivism: Do Artifacts Have Gender?”, Science, Technology, & Human Values, 20/3:332-351.

Blanchard, E. M. (2003), “Gender, International Relations, and the Development of Feminist Security Theory”, Signs, 28/4:1289-1312.

Connell, R. W. ve J. W. Messerschmidt (2005), “Hegemonic Masculinity-Rethinking The Concept”, Gender & Society, 19/6:829-859.

Demir, Z (1997), Modern ve Postmodern Feminizm, İstanbul, İz Yayıncılık.

Donoldson, M (1993), “What is Hegemonic Masculinity?”, Theory and Society, Special Issue: Masculinities, 22/5: 643-657.

Donovan, J (2007), Feminist Teori, İstanbul, İletişim Yayınları.

Eisenstein, Z (1999) “Constructing a Theory of Capitalist Patriarchy and Socialist Feminism”, Critical Sociology, 25/2-3:196-217.

Enloe, C (2000), “Masculinity As Foreign Policy Issue”, Foreign Policy Infocus, 5/36.

Enloe, C (1993), The Morning After: Sexual Politics at the End of the Cold War, Berkeley, CA: University of California Press.

Eralp, A (2003), “Uluslararası İlişkiler Disiplininin Oluşumu: İdealizm-Realizm Tartışması”, A. Eralp (der), Devlet, Sistem ve Kimlik, Uluslararası İlişkilerde Temel Yaklaşımlar, İstanbul, İletişim Yayınları, 57-88.

Freedman, E. B. (2003), No Turning Back: The History of Feminism and the Future of Women, Ballantine Books.

Grant, R (1992), “The Quagmire of Gender and International Security”, V. S. Peterson (der), Gendered States-Feminist (Re)Visions of International Relations Theory, Boulder & Londra, Lynne Rienner Publishers, 83-97.

Gross, E (1987), “Conclusion: What is Feminist Theory?”, C. Pateman ve E. Gross (der), Feminist Challenges: Social and Political Theory, Boston, Northeastern University Press, 190-204.

Halliday, F (1991), “Hidden from International Relations: Women and The International Arena”, R.

Grant ve K. Newland (der), Gender and International Relations, Bloomington, Open University Press and Indiana University Press, 158-169.

Harding, S (1987), “Introduction: is there a feminist methodology?”, S. Harding (der), Feminism and Methodology- Social Science Issues, Bloomington, Indiana University Press, 1-14.

Harding, S (1989), “The Instability of the Analytical Categories of Feminist Theory”, M. Malson et. al., (der), Feminist Theory in Practice and Process, Chicago, The University of Chicago Press, 15-34.

Harding, S (1991), Whose Science? Whose Knowledge? Thinking From Women’s Lives, New York, Cornell University Press.

Hoogensen, G. ve S. V. Rottem (2004), “Gender Identity and the Subject of Security”, Security Dialogue, 35/2:155-171.

Hutchings, K (2008), “1988 and 1998: Contrast and Continuity in Feminist International Relations”, Millennium - Journal of International Studies, 37/1:97-105.

Hutchings, K (2000), “Towards A Feminist International Ethics”, Review of International Studies, 26:111- 130.

İmançer, D (2002), “Feminizm ve Yeni Yönelimler”, Doğu Batı Dergisi-Dünya Neyi Tartışıyor?-II Yeni Düşünce Hareketleri, 19:155-176.

Jaggar, A. M. (1983), Feminist Politics and Human Nature, Maryland, Rowman & Littlefield Publishers.

Jaquette, J. S. (2001), “Women and Democracy - Regional Differences And Contrasting Views”, Journal of Democracy, 12/3:111-125.

Keohane, R (1998), “Beyond Dichotomy: Conversations Between International Relations and Feminist Theory”, International Studies Quarterly, 42/1:193-197.

Keohane, R (1989), “International Relations Theory: Contributions of a Feminist Standpoint”, Millennium: Journal of International Studies, 18/2:245-253.

Keyman, E. F. (2000), Küreselleşme, Devlet, Kimlik/Farklılık: Uluslararası İlişkiler Kuramını Yeniden Düşünmek, çev. S. Coşar, İstanbul, Alfa Yayınları.

Leslie, H. ve Jennifer Drake (1997), Third Wave Agenda: Being Feminist, Doing Feminism, Minneapolis, University of Minnesota Press.

Lilburn, S (2000), “Ask Not ‘Does Feminism Need a Theory of the State?’ But Rather, Do Theoristd of the State Need Feminism?”, Australian Feminist Studies, 15/31:107-110.

Locher, B. ve Elisabeth Prügl (2001), “Feminism and Constructivism: worlds Apart or Sharing the Middle Ground”, International Studies Quarterly, 45:111-129.

Machiavelli, N (1994), Prens, çev. N. Güvenç, İstanbul, Anahtar Kitaplar Yayınevi.

MacKinnon, C. A. (1982), “Feminism, Marxism, Method, and the State: An Agenda for Theory”, Signs, 7/3:515-544.

Michel, A (1984), Feminizm, çev. Ş. Tekeli, İstanbul, İletişim Yayınları.

Minh-ha, T (1987), “Difference: A Special Third World Issue”, Feminist Review, 25:5-22.

Morgenthau, H. J. (1967), Politics Among Nations, Alfred A. Knopf, New York.

Paisley, F (2002), “Cultivating Modernity-Culture and Internationalism in Australian Feminism’s Pacific Age”, Indıana Unıversıty Press, 14/3: 105-132.

Peterson, V. S. ve Anne Sisson Runyan (1991), “The Radical Future of Realism: Feminist Subversions of International Relations Theory”, Alternatives, 16:67-106.

Peterson, V. S. ve Anne Sisson Runyan (1993), Global Gender Issues, Boulder, Westview Press.

Peterson, V. S. (2004), “Feminist Theories Within, Invisible To, and Beyond IR”, Brown Journal of World Affairs, 10/2:35-46.

Peterson, V. S. (2000), “Rereading Public and Private: The Dichotomy that is Not One”, SAIS Review, 20/2:11-29.

Sa’ar, A (2005), “Postcolonial Feminism, The Politics of Identification, and the Liberal Bargain”, Gender & Society, 19/5:680-700.

Sevim, A (2005), Feminizm, İstanbul, İnsan Yayınları.

Stancich, L (1998), “Discovering Elephants and A Feminist Theory of International Relations”, Global Society, 12/1:125-140.

Steans, J (1998), Gender and International Relations-An Introduction, New Jersey, Rutgers University Press.

Sylvester, C (2002), Feminist International Relations-An Unfinished Journey, Cambridge, Cambridge University Press.

Sylvester, C (1994), Feminist Theory and International Relations in a Postmodern Era, Cambridge, Cambridge University Press.

Terriff, T. et. al. (1999), Security Studies Today, Cambridge, Polity Press.

Thorburn, D (2000), “Feminism Meets International Relations”, SAIS Review, 20/2:1-10.

Tickner, J. A. ve Laura Sjoberg (2007), “Feminism”, T. Dunne et. al. (der), International Relations Theories- Discipline and Diversity, Oxford, Oxford University Press, 185-202.

Tickner, J. A. (1994), “Feminist Perspectives on Peace and World Security in the Post-Cold War Era”,

M. T. Klare (der), Peace & World Security Studies-A Curriculum Guide, Boulder&Londra, Lynne Rienner Publishers, 43-54.

Tickner, J. A. (2005), “Gendering a Discipline: Some Feminist Methodological Contributions to Interntional Relations”, Signs: Journal of Women in Culture and Society, 30/4:2173-2188.

Tickner, J. A. (1991), “Hans Morgenthau’s principles of political realism: A feminist reformulation”, R. Grant and K. Newland (der), Gender and International Relations, Indianapolis, Open University Press, 27-40.

Tickner, J. A. (1999), “Searching for the Princess? Feminist Perspectives in International Relations”, Harvard International Review, 21/4:44-48.

Tickner, J. A. (1997), “You Just Don’t Understand: Troubled Engagements between Feminists and International Relations Theorists”, International Studies Quarterly, 41/4:611-632.

Tickner, J. A. (1992), Gender in International Relations, Feminist Perspectives on Achieving Global Security, New York, Columbia University Press.

True, J. ve M. Mintrom (2001), “Transnational Networks and Policy Diffusion: The Case of Gender Mainstreaming”, International Studies Quarterly, 45:27-57.

True, J (2005), “Feminism”, S. Burchill et. al. (der), Theories of International Relations, Palgrave, Macmillan, 213-234.

Walters, M (1998), “Kadınların Hakları ve Kadınların Uğradığı Haksızlıklar: Mary Wollstonecraft, Harriet Martineau, Simone de Beauvoir”, J. Mitchel ve A. Oakley (der), Kadın ve Eşitlik, çev. F. Berktay, Ankara, Pencere Yayınları, 135-228.

Willis, E (1984), “Radical Feminism and Feminist Radicalism”, Social Text, 9/10:91-118.

Yöney, S (1996), “Uluslararası İlişkiler, Feminizm ve Türkiye”, F. Sönmezoğlu (der), Değişen Dünya ve Türkiye, İstanbul, Bağlam Yayıncılık, 103-121.

Zalewski, M (1995), “Well, What is the Feminist Perspective on Bosnia”, Interational Affairs, 72/2:339-356.