Batı Merkezcilik ve Postkolonyalizm

Bahar RUMELİLİ

NELER ÖĞRENECEĞİZ?

  • Uluslararası İlişkiler ne açılardan ve niye dar görüşlü bir disiplindir?
  • Uluslararası İlişkiler’in Batı-merkezciliği nasıl aşılabilir?
  • Postkolonyal yaklaşımlar nelerdir? Temel düşünür ve kuramcıları kimlerdir?
  • Postkolonyal yaklaşımlar uluslararası ilişkilere nasıl uyarlanmıştır?
  • Postkolonyal yaklaşımlar uluslararası ilişkileri anlamamıza nasıl katkı yapar?

Seçilmiş metin: Uluslararası İlişkiler teorilerine yönelik dar görüşlülük eleştirileri

UİT’e yönelik dar görüşlülük eleştirileri üç düzeyde yöneltilmektedir. En dar kapsamda, özellikle Avrupalı akademisyenler tarafından, disiplinin ABD-merkezci yapısı eleştiri konusu olmuştur. Bu düzeyde en çok eleştirilen noktalar disiplinin ABD dış politika gündeminin öncelikleri ile şekillenmesi ve egemen tartışmaların ABD’de yerleşik akademisyenler tarafından yürütülmesiydi. 1990’ların ortalarından itibaren ise dar görüşlülük, Batı-merkezcilik olarak algılanmaya ve bu düzeyde eleştirilmeye başlanmıştır. Yine eleştirilen temel nokta, disipline Batı-dışı ülkelerden yapılan katkıların azlığıdır. Bunun sonucu olarak, disiplinin Batı-dışı bölgelerde uluslararası ilişkilerin dinamiklerini anlamakta ve açıklamakta aciz kaldığı da vurgulanmaktadır. Batı-merkezciliği aşmak ve disiplini küreselleştirmek amacıyla, özellikle yakın dönemde, Batı-dışı ülkelerde yerleşik akademisyenlerin katkılarının teşvik edildiğine ve Batı-dışı ortamları açıklamaya yönelik yeni kavram ve kuramların geliştirildiğine şahit oluyoruz. En geniş düzeyde ise disiplin, Batı-dışı süreç ve aktörleri incelediği zamanlarda bile onları uluslararası ilişkiler özneleri olarak görmediği için dar görüşlülükle eleştirilmektedir.

Bu düzey eleştiri, disiplinin Batı-merkezciliğinin Batı-dışı akademisyenlerin katkılarıyla ya da Batı-dışı aktörlere odaklanarak aşılamayacağını, çünkü bu çabaların hem Batı-merkezciliği besleyen Batı/Batı-dışı ayrımını yeniden ürettiğini hem de Batı-dışı aktörleri incelerken onlara amillik atfetmediğini vurgular.

ÖNEMLİ OKUMALAR

Fanon, F (2013), Yeryüzünün Lanetlileri, çev. Ş. Süer, İstanbul, Versus Kitap.

Fanon, F (2009), Siyah Deri, Beyaz Maske, çev. C. Koytak, İstanbul, Versus Kitap.

Said, E (2012), Şarkiyatçılık, çev. B. Ülner, İstanbul, Metis Yayınları.

Spivak, G. C. (1988), “Can Subaltern Speak?”, C. Nelson ve L. Grossberg (der.), Marxism and Interpretation of Culture, Londra, Macmillan.

Hobson, J (2007), Batı Medeniyetinin Doğulu Kökenleri, çev. E. Ermert, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları.

Bhabha, H (2004), Location of Culture, New York, Routledge Classics.

Grovogui, S. N. (1996), Sovereigns, Quasi Sovereigns, and Africans: Race and Self Determination in International Law, Minneapolis, University of Minnesota Press.

Doty, R (1996), Imperial Encounters, Minneapolis, University of Minnesota Press.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Acharya, A. ve B. Buzan (2007), “Why is There No Non-Western International Relations Theory? An Introduction”, International Relations of the Asia-Pacific, 7/3:287-312.

Aydınlı, E. ve J. Mathews (2000), “Are the Core and Periphery Irreconcilable? The Curious World of Publishing in Contemporary International Relations”, International Studies Perspective, 1/3:289-303.

Aydınlı, E. ve J. Mathews (2008) “Periphery Theorizing for a Truly Internationalised Discipline: Spinning IR Theory out of Anatolia” Review of International Studies, 34/4:693-712.

Ayoob, M (1998) “Subaltern Realism: International Relations Theory Meets the Third World”, S. G. Neuman (der), International Relations Theory and the Third World, Houndmills, Basingstoke, Hampshire, MacMillan.

Balcı, A (2014) “Postkolonyalizm”, Ş. Kardaş ve A.Balcı (der), Uluslararası İlişkilere Giriş: Tarih, Teori, Kavram ve Konular, İstanbul, İmge Yayınları.

Barkawi, T. ve M. Laffey (2006) “The Postcolonial Moment in Security Studies”, Review of International Studies, 32/2:329-352.

Bhabha, H (2004), Location of Culture, New York, Routledge Classics.

Bilgin, P (2008), “Thinking Past ‘Western’ IR?”, Third World Quarterly, 29/1:5-23.

Blaney, D. L. ve N. Inayatullah (2004), International Relations and the Problem of Difference, Londra ve New York, Routledge.

Brown, W (2006), “Africa and International Relations: A Comment on IR Theory, Anarchy, and Statehood”, Review of International Studies, 32/1:119-143.

Chowdhury, G. ve S. Nair (2002), Power, Postcolonialism and International Relations: Reading Race, Gender and Class, Londra, Routledge.

Darby, P. ve A. J. Paolini (1994), “Bridging International Relations and Postcolonialism”, Alternatives: Global, Local, Political, 19/3:371-397.

Doty, R.L (1996), Imperial Encounters, Minneapolis, University of Minnesota Press.

Grovogui, S. N. (1996), Sovereigns, Quasi Sovereigns, and Africans: Race and Self Determination in International Law, University of Minnesota Press.

Grivogui, S. N. (2006), “Postcolonialism”, T.Dunne vd. (der), International Relations Theories: Discipline and Diversity’, Oxford, Oxford University Press.

Fanon, F (2009), Siyah Deri, Beyaz Maske, İstanbul, Versus Kitap.

Fanon, F (2013), Yeryüzünün Lanetlileri, İstanbul, Versus Kitap.

Hobson, J. M. (2004), The Eastern Origins of Western Civilisation, Cambridge, Cambridge University Press.

Hobson, J. M. (2007) “Is Critical Theory Always for the White West and for Western Imperialism? Beyond

Westphilian Towards a Post-racist Critical IR”, Review of International Studies, 33/1:91-116.

Hoffman, S (1977) “An American Social Science: International Relations”, Daedelus, 106/3:41-60.

Laffey, M. ve Weldes, J (2008) “Decolonizing the Cuban Missile Crisis”, International Studies Quarterly, 52/3:555-577.

Ling, L.H.M (2002) Postcolonical International Relations: Conquest and Desire Between Asia and the West, Palgrave Macmillan.

Said, E (2012), Şarkiyatçılık, İstanbul: Metis Yayınları.

Seth, S (2009), “Historical Sociology and Post-Colonial Theory: Two Strategies for Challenging Eurocentrism” International Political Sociology, 3:334-338.

Smith, S (2002), “The United States and the Discipline of International Relations: Hegemonic Country,

Hegemonic Discipline”, International Studies Review, 4/2:67-85.

Spivak, G. C. (1988), “Can Subaltern Speak?” C. Nelson ve L. Grossberg (der), Marxism and Interpretation of Culture, Londra: Macmillan.

Wæver, O (1998), “The Sociology of a Not So International Discipline: American and European Developments in International Relations”, International Organization, 52/4:687-727.

Tickner A. B. ve D. L. Blaney (2012), Thinking International Relations Differently, Londra ve New York, Routledge.

Tickner, A (2003), “Seeing IR Differently: Notes from the Third World”, Journal of International Studies, 32/2:294-325.