Güvenlik, Güvenlik Çalışmaları ve Güvenlikleştirme

Sinem AKGÜL AÇIKMEŞE

NELER ÖĞRENECEĞİZ?

  • Güvenlik nedir?
  • Güvenlik nasıl çalışılır?
  • Güvenlik çalışmalarında geleneksel anlayış
  • Güvenlik çalışmalarında sorgulama ve değişim
  • Güvenlikleştirme yaklaşımı
  • Güvenlik çalışmalarında yeni yaklaşımlar

Seçilmiş metin: Strateji nedir?

Strateji ve güvenlik genellikle birbirine temas eden, zaman zaman da birbiriyle karıştırılabilen kavramlardır. Strateji ile ilgili ilk fikirleri ortaya atan M.Ö. 5. yüzyılda yaşayan Çinli filozof Sun-Tzu’dur. Strateji kelimesinin kökü Antik Yunanda strategia’dır ve “generalin sanatı” anlamına gelmektedir. Strateji kavramının pek çok tanımı yapılmakla birlikte, bugün yaygın olarak B. H. Liddell Hart ve/veya Carl von Clausewitz tarafından yapılan tanımlar kabul görmektedir. Hart (2003: 447), stratejiyi, “politikanın amaçlarının gerçekleştirilmesi için askeri imkânların dağıtımı ve uygulanması sanatı” olarak tanımlar.

Bu tanım, askeri gücün kullanılmasının yanında, kullanılması tehdidini de içerdiğinden, strateji yalnızca savaş zamanını değil, barış zamanını da ilgilendiren bir kavram olarak algılanır. Bir başka deyişle, strateji hem savaş hem barış zamanında askeri araçların siyasal amaçlar için kullanılmasını, kullanılması tehdidini ve hatta kullanılmamasını ifade eder. Strateji Clausewitz mantığında ise, savaşın amacına ulaşmak için muharebenin kullanılması olarak tanımlanır; bir başka deyişle sadece savaş zamanını çağrıştıran bir kavramdır.

20. yüzyılın ortalarına kadar strateji yaklaşımı genellikle askerler tarafından, bilimsellikten uzak ve yalnızca pratik konuları içerecek biçimde ele alınmıştır. Hedley Bull (1968:593-596), 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar geçerli olan bu anlayış için “klasik stratejik düşünce” ifadesini kullanmıştır. Buna karşılık, 20. yüzyılın ikinci yarısına doğru Stratejik Çalışmalar sistematik, bilimsel ve sivillerce yürütülen bir faaliyet niteliği kazanmıştır. Bugün, Stratejik Çalışmaların özünde daha ziyade Hart mantığından kaynaklanan ve hem savaş hem de barış zamanını ilgilendiren strateji anlayışı bulunmaktadır.

Seçilmiş metin: Güvenlik çalışmalarında adlandırma sorunu

Realist geleneğin söz konusu dönemde güvenliğin çalışılmasındaki belirleyiciliğini yansıtmak amacıyla Stratejik Çalışmalar veya Ulusal Güvenlik Çalışmaları adlandırmalarının yerine, özellikle 1980’lerden itibaren literatürde Realist, Geleneksel, Başat, Ortodoks Güvenlik Çalışmaları terimleri de kullanılmaktadır (Krause, 1998: 299). Günümüzde ne kadar farklı alternatif isim üretilirse üretilsin, Soğuk Savaş döneminde güvenlik alanında çalışanların büyük çoğunluğu analiz yaptıkları araştırma çerçevesini ya Stratejik Çalışmalar ya da Ulusal Güvenlik Çalışmaları olarak betimlemişlerdir. Soğuk Savaş döneminin ABD kaynaklı eserleri incelendiğinde bu alanı ifade etmek amacıyla Ulusal Güvenlik Çalışmaları başlığının yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir (Bilgin, 2005: 17). Öte yandan, Ulusal Güvenlik Çalışmaları etiketi kimi yazarlarca fazlasıyla “aktör-yönelimli” bir izlenim yarattığı, yani herhangi bir devletin güvenlik politikasının tek taraflı analizini çağrıştırdığı için eleştirilmiş ve genellikle İngiliz literatüründe benimsenen Stratejik Çalışmalar başlığının Soğuk Savaş döneminin güvenlik ilişkilerini daha doğru yansıtan bir ifade olduğu da savunulmuştur (Garnett, 1987: 8; Nye ve Lynn-Jones, 1988: 7).

ÖNEMLİ OKUMALAR

Aydın, M ve A. H. Atalay (der) (2011), Strateji ve Güvenlik, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları. Strateji ve güvenlik kavramlarının tanımlandığı ve Stratejik Çalışmalar ile Güvenlik Çalışmaları alanlarının temel sorunsallarının ele alındığı dört yazarlı bu derleme ders kitabında savaş, jeopolitik ve caydırıcılık gibi kavramların yanı sıra büyük güçlerin ve Türkiye’nin güvenlik politikaları değerlendirilmektedir.

Baylis, J, J. J. Wirtz ve C. S. Gray (der) (2010), Strategy in the Contemporary World, Oxford, Oxford University Press. Stratejik Çalışmalar alanını kapsamlı biçimde irdeleyen bu derlemede savaş ve strateji kavramlarının teknoloji, hukuk, istihbarat, terörizm, barış operasyonları vb. konularla ilişkisi ile alanın geleceğine ilişkin tartışmalara yer verilmektedir.

Buzan, B ve L. Hansen (2009), The Evolution of International Security Studies, Cambridge, Cambridge University Press. Uluslararası Güvenlik Çalışmalarının gelişimi, Soğuk Savaş ve sonrasında alanın temel tartışmaları, 9/11 sonrasında alanın kuramsal olarak dönüşümü ile alandaki çok boyutlu yaklaşımlar ele alınmaktadır.

Collins, A (der) (2007), Contemporary Security Studies, Oxford, Oxford University Press. Bu derlemede yer alan makaleler esas itibarıyla Güvenlik Çalışmalarına yeni yaklaşımları ele almakta ve bu çerçevede özellikle 1990’lardan itibaren gelişen yeni kuramlara ve yeni bakış açılarına değinmektedir.

Williams, P (2008), Security Studies: An Introduction, Abingdon, Oxon, Routledge. Bu kitapta farklı güvenlik kuramlarına, güvenlikle ilişkisi olan savaş, terörizm, insani güvenlik, çevre, sağlık, enerji vb. kavramlara, yeni tehdit türlerine ve güvenliğin kurumsallaşmasına 33 bölümde yer verilmektedir.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Akgül Açıkmeşe, S (2011), Algı mı, Söylem mi? Kopenhag Okulu ve Yeni Klasik Gerçekçilikte Güvenlik Tehditleri, Uluslararası İlişkiler, 8/30:43-76.

Aydın, M (2001), Barış Çalışmaları ve Çatışmaların Çözümü, Ankara, ASAM.

Aydın, M (2004), “Uluslararası İlişkilerin Gerçekçi Teorisi: Kökeni, Kapsamı, Kritiği”, Uluslararası İlişkiler, 1/1:33-60.

Aydın, M ve A. H. Atalay (der) (2011), Strateji ve Güvenlik, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Betts, R (1997), “Should Strategic Studies Survive”, World Politics, 50/1:7-33.

Bilgin, Pınar (2005), Regional Security in the Middle East: A Critical Perspective, Londra, New York, Routledge Curzon

Booth, K ve E. Herring (1994), Keyguide to Information Sources in Strategic Studies, Londra, Mansell.

Bull, H (1968), “Strategic Studies and its Critics”, World Politics, 20/4:593-605.

Buzan, B (1981), “Change and Insecurity: A Critique of Strategic Studies”, B. Buzan ve R. J. Barry Jones (der), Change and the Study of International Relations: The Evaded Dimension, Londra, Frances Pinter, 155-172.

Buzan, B (1983), People, States, and Fear: The National Security Problem in International Relations, Brighton: Harvester Wheatsheaf.

Buzan, B ve O. Wæver (1997), “Slippery? Contradictory? Sociologically Untenable? The Copenhagen School

Replies”, Review of International Studies, 23/2:241-250.

Buzan, B, O. Wæver ve J. de Wilde (1998), Security: A New Framework for Analysis, Boulder, Londra: Lynne Rienner Publishers.

Buzan, B ve O. Wæver (2003), Regions and Powers: The Structure of International Security, Cambridge, Cambridge University Press.

Buzan, B ve L. Hansen (2009), The Evolution of International Security Studies, Cambridge, Cambridge University Press.

Campbell, D (1992), Writing Security: United States Foreign Policy and the Politics of Identity, Minneapolis, University of Minnesota Press.

Dorff, R. H. (1994), “A Commentary on Security Studies for the 1990s as a Model Core Curriculum”, International Studies Notes, 19/3:23-31.

Doyle, M. W. (1983), “Kant, Liberal Legacies, and Foreign Affairs, Part I”, Philosophy and Public Affairs, 12/3: 205-235.

Doyle, M. W. (1983), “Kant, Liberal Legacies, and Foreign Affairs, Part II”, Philosophy and Public Affairs, 12/4: 323-353.

Freedman, Lawrence (1998), “International Security: Changing Targets”, Foreign Policy, 110: 48-63.

Garnett, John C. (1987), “Strategic Studies and its Assumptions”, John Baylis vd. (der.), Contemporary Strategy: Theories and Concepts Vol. 1, New York, Holmes and Meier: 3-29.

Haftendorn, Helga (1991), “The Security Puzzle: Theory-Building and Discipline-Building in International Security”, International Studies Quarterly, 35/1: 3-17.

Hart, B. H. L. (2003), Strateji: Dolaylı Tutum, çev. S. Koçak, İstanbul, Doruk.

Independent Commission on Disarmament and Security Issues (1982), Common Security: A Blueprint for Survival Londra, Pan Books.

Krause, K (1998), “Critical Theory and Security Studies: The Research Programme of Critical Security Studies”, Cooperation and Conflict, 33/3:298-333.

McSweeney, B (1998), Security, Identity and Interests: A Sociology of International Relations, Cambridge, Cambridge University Press.

Nye, J ve S. Lynn-Jones (1988), “International Security Studies: A Report of a Conference on the State of the Field”, International Security, 12/4:5-27.

Rothschild, E (1995), “What is Security?”, Daedalus: Journal of the American Academy of Arts and Sciences, 124/3:53-98.

Shultz, R, R. Godson ve T. Greenwood (der) (1993), Security Studies for the 1990s, Washington D.C., Brassey’s.

Terriff, T. vd. (1999), Security Studies Today, Cambridge, Polity Press.

Ullman, R. H. (1983), “Redefining Security”, International Security, 8/1:129-153.

Walt, S. M. (1991), “The Renaissance of Security Studies”, International Studies Quarterly, 35/2:211-239.

Wolfers, A (1952), “National Security as an Ambigous Symbol”, Political Science Quarterly, 67/4:481-502.

Wolfers, A (1962), Discord and Collaboration, Baltimore, Johns Hopkins University Press.